Phân tích nhân vật Phùng trong bài Chiếc thuyền ngoài xa

13

Đề bài: Phân tích nhân vật Phùng trong bài Chiếc thuyền ngoài xa

Bài làm

Chiếc thuyền ngoài xa – một cảnh đẹp thật hoàn mỹ trong sương sớm, một cảnh đắt, trời cho khiến người nghệ sĩ không cẩm nổi lòng mình. Nhưng ngay sau bức tranh toàn bích ấy lại là sự thật nghiệt ngã về cuộc sống hiện thực của người dân chài lưới trong giai đoạn đầu của cuộc đổi mới đất nước. Nhà văn Nguyễn Minh Châu – một trong những cây bút tiên phong của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới đã vẽ lên một chiếc thuyền ngoài xa thật đẹp bằng chính ngòi bút văn chương của mình. Nhưng với ông, văn chương không phải là ánh trăng lừa dối nên sau những cảnh đẹp hút hồn ấy, Nguyễn Minh Châu vẫn để sự thật hiện lên một cách chân thật nhất, trần trụi nhất. Ông đã hóa thân mình vào nhân vật Phùng – người nghệ sĩ nhiếp ảnh để thể hiện những cái nhìn khác nhau về nghệ thuật và cuộc đời thực.

Phùng được phân công đi thực tế chụp bổ sung một bức ảnh với cảnh biển buổi sáng có sương mù để hoàn thành bộ lịch nghệ thuật về thuyền và biển. Nhân chuyến đi thăm Đẩu, người bạn chiến đấu năm xưa, giờ đang là chánh án tòa huyện, Phùng đi tới vùng biển từng là chiến trường cũ của anh thời kháng chiến chống Đế quốc Mĩ. Sau gần một tuần lễ phục kích, tìm kiếm, cuối cùng Phùng cũng bắt gặp được cảnh bình minh thật đẹp đúng như ý muốn. Một bức tranh mà Phùng gọi là toàn bích. Nhưng đằng sau vẻ đẹp trời cho ấy lại là sự thật cay đắng về cuộc đời của những người dân chài lưới nơi đây. Vừa đắm chìm trong cảnh đẹp, Phùng lại choáng ngợp trước sự thật nghiệt ngã, người nghệ sĩ đã có những cảm nhận và sự khám phá mới mẻ về nghệ thuật và cuộc đời. Cảnh bạo lực gia đình diễn ra ngay trước mắt Phùng. Nhưng trước tòa án huyện, người phụ nữ đáng thương ấy lại không dám rời xa người chồng vũ phu của mình. Bà cam chịu số phận trước sự xót thương của Phùng và Đẩu. Từ sự việc đó đã mở ra cái nhìn toàn diện cho người nghệ sĩ luôn kiếm tìm cái đẹp.

Qua hai bức tranh trái ngược nhau về nghệ thuật và cuộc đời, một bức mang vẻ đẹp toàn bích, còn một bức lại hằn in những nét vẽ u ám bởi đòn roi, và khổ đau của tệ nạn bạo lực gia đình, nhà văn Nguyễn Minh Châu đã gửi gắm thông điệp về sự nhìn nhận cuộc sống thông qua nhân vật Phùng: hãy cảm nhận cuộc sống bằng cái nhìn toàn diện, sâu sắc và kỹ lưỡng. Không thể đánh giá sự việc chỉ qua cái nhìn qua loa bên ngoài, bởi bản chất của sự việc không nằm ở những gì mà nó thể hiện ra cho mọi người thấy. Tác giả đã rất thành công khi mượn lời của người nghệ sĩ nhiếp ảnh tên Phùng để thể hiện quan điểm của mình qua lăng kính nghệ thuật.

Vì thế, Phùng đã có những rung động mạnh mẽ khi bắt gặp cảnh trời cho về một buổi sớm mai đẹp tuyệt vời. Mũi thuyền in một nét mơ hồ òe nhòe vào bầu sương mù trắng như sữa có pha đôi chút màu hồng hồng do ánh mặt trời chiếu vào. Vẻ đẹp ấy khiến trái tim Phùng như có cái gì bóp thắt vào. Phùng mơ hồ, đắm chìm trong hình ảnh mờ mờ ảo ảo của chiếc thuyền ngoài xa. Những cảm nhận của Phùng cũng là những khám phá mới mẻ của tác giả về thiên nhiên, nhưng qua ngòi bút của nhà văn, nhân vật Phùng còn nghĩ tới những ý nghĩa nhân văn cao cả bên trong vẻ đẹp ấy: Chẳng biết ai đó lần đầu đã phát hiện ra bản thân cái đẹp chính là đạo đức? Trong giây phút bối rối, tôi tưởng chính mình vừa khám phá thấy cái chân lí của sự toàn thiện, khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn. Những rung động của Phùng khi đứng trước cái đẹp càng cho thấy tình yêu thiên nhiên cuồng nhiệt và sự tinh tế trong cái nhìn của anh. Nếu không yêu thiên nhiên, không nhạy cảm với những vẻ đẹp hiếm có của đất trời, Phùng sẽ không bao giờ có sự cảm nhận sâu sắc như vậy.

Loading...

Nhưng sau những cảm giác bồng bềnh bên chiếc thuyền toàn bích, dù đã thu về được bức ảnh ưng ý để bổ sung vào bộ lịch nghệ thuật của trưởng phòng, những mọi việc vẫn chưa dừng lại ở đó khi chiếc thuyền ngoài xa trong bức ảnh tiến lại gần, đâm thẳng vào chỗ Phùng đứng. Tiếng quát tháo của người đàn ông trên thuyền làm Phùng như thức tỉnh giữa giấc mơ đẹp vừa xảy ra: “Cứ ngồi nguyên đấy. Động đậy tao giết cả mày đi bây giờ”. Tiếp theo đó là hình ảnh tàn tạ, mệt mỏi của người bà làng chài. Khác hẳn với hình ảnh đậm chất nghệ thuật mà Phùng vừa cảm nhận từ chiếc thuyền khi còn ở ngoài xa. Khi nó tới gần, Phùng mới được tận mắt chứng kiến mọi việc diễn ra bên trong bức tranh toàn bích mình vừa chụp được. Lão đàn ông lập tức trở nên hùng hổ, mặt đỏ gay, lão rút trong người ra một chiếc thắt lưng của lính ngụy ngày xưa, có vẻ như những điều phải nói với nhau họ đã nói hết, chẳng nói chẳng rằng lão trút cơn giận như lửa cháy bằng cách dùng chiếc thắt lưng quật tới tấp vào lưng người đàn bà, lão vừa đánh vừa thở hồng hộc, hai hàm răng nghiến ken két, cứ mỗi nhát quất xuống lão lại nguyền rủa bằng cái giọng rên rỉ đau đớn: “Mày chết đi cho ông nhờ. Chúng mày chết hết đi cho ông nhờ”. Có thể Phùng không hiểu chuyện gì đang xảy ra trong gia đình này, nhưng những gì Phùng chứng kiến đang diễn ra ngay trên chiếc thuyền trong bức ảnh tuyệt đẹp mà Phùng vừa may mắn chụp được. Giá như cuộc sống trên con thuyền ấy cũng đẹp như vẻ bên ngoài thì cái đẹp sẽ hoàn mỹ biết bao. Nhưng cuộc đời vẫn luôn ẩn chứa nhiều trái ngang, dù có hiểu biết đến đâu, người nghệ sĩ như Phùng cũng chưa thể thấu hiểu được hết sự đời trên thế gian này. Sau những trận đòn roi đau điếng ấy, người đàn bà với một vẻ cam chịu đầy nhẫn nhục, không hề kêu một tiếng, không chống trả, cũng không tìm cách chạy trốn. Điều đó càng làm cho Phùng thấy khó hiều và ngỡ ngàng. Thằng Phác, đứa con trong gia đình ấy chạy lao tới giật lấy chiếc thắt lưng, và rồi cũng hứng chịu hai cái tát như trời giáng từ người cha bạo lực. Hai mẹ con ôm nhau khóc trong sự tủi hổ, nhục nhã. Phùng vẫn chưa thể hiểu được nguyên cớ mọi sự việc. Chỉ biết rằng, đằng sau bức tranh tuyệt vời của thiên nhiên lại là sự thật trần trụi và phũ phàng về cuộc đời thực.

Trong anh hẳn đang băn khoăn suy nghĩ tại người đàn bà ấy lại chấp nhận cuộc sống đau khổ như vậy. Tại sao bà ta không chống cự, cũng không chạy trốn? Tất cả đều được lý giải trong câu chuyện của người đàn bà khi ở tòa án huyện. Trong khi Phùng tin rằng bà sẽ chấp thuận ly hôn theo lời khuyên giải của Đẩu, thì người đàn bà tội nghiệp ấy lại lý giải mọi sự nhẫn nhục của mình, mọi sự tàn bạo của người chồng đối với mình đều do hoàn cảnh sống khó khăn gây nên. Nếu như cuộc sống khấm khá hơn thì có lẽ sẽ không có cảnh bạo tàn thương tâm như vậy. Bà khẳng định “Lòng các chú tốt nhưng các chú đâu có phải là người làm ăn… cho nên các chú đâu có hiểu được cái việc của các người làm ăn lam lũ, khó nhọc…” Dấu ba chấm bỏ lửng giữa dòng chứa đựng bao nỗi niềm trái ngang về cuộc đời éo le, khổ cực. Phùng có thể dễ dàng thể hiện những rung cảm của mình trước một cảnh đẹp thiên nhiên tuyệt diệu mà không phải ai cũng có thể cảm nhận được. Nhưng về chiều sâu của cuộc sống, còn nhiều điều Phùng vẫn chưa thể thấu hiểu. Trong suy nghĩ của Phùng, lẽ ra người đàn bà sẽ chống cự hoặc trốn chạy khi bị chồng đánh, nhưng ở đây, người đàn bà ấy không những không có một chút biểu hiện nào kháng cự, mà còn nhẫn nhục hết lần này đến lần khác. Thậm chí khi tòa án khuyên nhủ, giảng giải bà nên ly hồn, bà lại nhất quyết không chịu. Không những thế, bà còn cố lục tìm những phút giây yên bình trong gia đình ấy dù rất ít ỏi. Lời nói sau cùng của bà khiến Phùng như tỉnh ngộ: “Là bởi vì các chú không phải là đàn bà, chưa bao giờ các chú biết như thế nào là nỗi vất vả của người đàn bà trên một chiếc thuyền không có đàn ông”, “đám đàn bà hàng chài ở thuyền chúng tôi cần phải có người đàn ông để chèo chống khi phong ba, để cùng làm ăn nuôi nấng đặng một sấp con nhà nào cũng trên dưới chục đứa”. Thì ra, họ cam chịu, họ nhẫn nhục là vì con, vì cuộc sống gia đình. Thật đáng thương và tội nghiệp. Đến lúc này, Phùng mới bắt đầu cảm thấy nguôi lòng nhưng sự xót thương cho người đàn bà lại càng tăng lên.

Phùng nhận ra rằng, không thể nhìn nhận sự việc chỉ qua cái nhìn bên ngoài. Bên ngoài có thể hoa mỹ hay toàn thiện nhưng phải có sự kết hợp của cái đẹp bên trong thì cái đẹp mới trở thành hoàn hảo. Bức tranh của anh đã được trưởng phòng lựa chọn và rất hài lòng. Ở đó, Phùng luôn nhìn thấy cái màu hồng hồng của ánh sương maingười đàn bà vùng biển cao lớn với những đường nét thô kệch, tấm lưng áo bạc phếch có miếng vá, nửa thân dưới ướt sũng, khuôn mặt rỗ đã nhợt trắng vì kéo lưới suốt đêm. Mụ bước những bước chậm rãi, bàn chân giậm trên mặt đất chắc chắn, hòa lẫn trong đám đông… Có lẽ lúc này Phùng đã có cái nhìn toàn diện về cuộc sống và nghệ thuật.

Bản thân cái đẹp chính là đạo đức. Qua những phát hiện mới mẻ của Phùng về thiên nhiên và cuộc sống con người, tác giả Nguyễn Minh Châu vừa thể hiện quan điểm của mình về cách nhận thức về cái đẹp toàn diện trong nghệ thuật, vừa vẽ lên bức tranh chân thực về cuộc sống lam lũ vất vả của nhân dân miền Nam trong thời kỳ đầu đổi mới sau cách mạng thành công. Hòa bình lập lại nhưng trong những ngày đầu đổi mới, xã hội vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn: nghèo đói, bạo lực gia đình, thất nghiệp… Dù bức tranh thiên nhiên được vẽ lên bằng bút pháp lãng mạn nhưng sau đó Nguyễn Minh Châu vẫn dùng những hình ảnh chân thật, ngôn từ giản dị để vẽ lên cuộc thật của người dân sau bức tranh toàn thiện. Đoạn kết nhân vật đã có cái nhìn bao quát hơn, sâu sắc hơn về nghệ thuật và đời thực. Đó cũng chính là ý nghĩa tiềm ẩn trong bức tranh Chiếc thuyền ngoài xa.

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here